Bilim
Zırhlı amfibi fosillerinde deniz yaşamının izleri
Çin’de bulunan iki fosil, yaklaşık 237 milyon yıl önce yaşamış zırhlı bir amfibinin bütünüyle denize uyum sağlamış olabileceğini gösteriyor. Kemiklerdeki kimyasal izler ve iskeletlerin korunma biçimi bu yorumu destekliyor.
Çin’in Guizhou eyaletinde bulunan iki neredeyse tam iskelet, amfibilerin geçmişte yalnızca tatlı suya ve karaya bağlı yaşamamış olabileceğine işaret ediyor. Nature Ecology & Evolution’da yayımlanan araştırmada Gerrothorax maritimus adı verilen türün, yaşamını bütünüyle denizde sürdürebildiği sonucuna varıldı.
Yaklaşık 237 milyon yıllık fosilleri UC Davis, Pekin Üniversitesi ve Guizhou Jeoloji Müzesi araştırmacıları inceledi. Çalışma 26 Ekim 2026’da yayımlandı. Buluntular, günümüz kurbağa ve semenderlerinden farklı, yassı gövdesi kemiksi plakalarla kaplı eski bir amfibi soyuna ait.
Araştırmanın temel sorusu, bu hayvanların denizde yaşayıp yaşamadığıydı. Karada ya da tatlı suda ölen canlıların kalıntıları da akıntılarla deniz tabanına taşınabilir. Ekip bu olasılığı, iskeletlerin bütünlüğü ve kemiklerin kimyası üzerinden değerlendirdi.
Fosillerin küçük parmak kemiklerinin bile yerinde kalması, kalıntıların uzun süre sürüklenmediğini düşündürüyor. Araştırmacının açıklamasına göre bulundukları denizel tortullar, o dönemin olası adalarından en az 30 kilometre uzaktaydı. Kemiklerde ölçülen stronsiyum izotop oranları da aynı dönemin deniz suyuyla uyumluydu. Bu veriler birlikte ele alındığında, hayvanların denizde büyüdüğü ve yaşadığı yorumu güçleniyor.
Yaşayan amfibilerin geçirgen derisi su ve gaz alışverişine yardımcı olurken tuzlu suda su kaybına yol açabiliyor. Araştırmacılar, eski türün kemiksi zırhının deri üzerinden alışverişi sınırlandırmış olabileceğini öne sürüyor. Solungaçlar ve sindirim sisteminin tuz ve su dengesinde daha fazla rol üstlenmesi ise önerilen açıklamanın bir parçası.
Bugün bilinen hiçbir amfibi türü bütünüyle denizde yaşamıyor. Yeni bulgular, bu grubun evrimsel geçmişindeki yaşam alanlarının günümüzde görülenlerden daha çeşitli olabileceğini gösteriyor.
Çalışma iki fosile dayanıyor. Yumuşak dokular korunmadığından tuzun hangi fizyolojik mekanizmalarla dengelendiği ve üremenin nasıl gerçekleştiği doğrudan belirlenemiyor. Deniz yaşamına ilişkin sonuç, fosillerin konumu, korunma biçimi ve kimyasal ölçümlerin birlikte yorumlanmasına dayanıyor.
Kaynaklar
- Nature Ecology & Evolution — hakemli makale
- UC Davis — araştırmanın kurum duyurusu
- Ryosuke Motani — araştırmacının yöntem açıklaması
- Nature Portfolio — 27 Ekim araştırma özeti