Bilim
LHCb, nadir B mezonu bozunmasının izini buldu
LHCb, nötr B mezonunun bir müon ve antimüona dönüşmesine ilişkin bulguyu tek deneyin verileriyle elde etti. Birleşik sonuç 3,2 sigma düzeyinde; kesin keşif için daha fazla veri gerekiyor.
CERN’deki LHCb deneyi, nötr B mezonunun bir müon ve antimüona bozunmasına ilişkin ilk tek deney bulgusunu açıkladı. 3 Kasım 2026’da sunulan sonuç, Standart Model’in yaklaşık on milyarda bir olasılıkla gerçekleşmesini beklediği bu sürece yönelik arayışı ilerletiyor.
Analiz, yenilenen LHCb dedektörünün 2024 ve 2025’te kaydettiği proton çarpışmalarını kullanıyor. Bu veri grubu tek başına 3 sigma istatistiksel anlamlılık verdi. Aynı deneyin 2011–2018 dönemindeki sonuçlarıyla birleştirildiğinde anlamlılık 3,2 sigmaya çıktı.
Müon, elektrona benzeyen ancak daha ağır bir temel parçacık. Araştırmacılar, zıt elektrik yüklü iki müonun oluşturduğu adayları çok daha sık gerçekleşen başka süreçlerden ayırdı. Geliştirilmiş parçacık tanımlama sistemi ve makine öğrenmesiyle yapılan sınıflandırma, arka plandaki olayların etkisini azaltmaya yardımcı oldu.
Buradaki on milyarda bir oranı, nötr B mezonunun bu özel yoldan bozunması için kuramsal beklenti. Her on milyar proton çarpışmasından birinde böyle bir olay görüldüğü anlamına gelmiyor. Ölçülen sonuçlar, belirsizlikleri içinde Standart Model’le uyumlu.
LHCb ve CMS’nin 2015’teki ortak analizi bu bozunmaya ilişkin bir bulgu bildirmiş, ancak sonraki güncellemeler bunu doğrulamamıştı. Yeni sonucun farkı, bulgu eşiğine yalnız LHCb verileriyle ulaşılması. Araştırmanın ön baskısı 30 Ekim 2026’da arXiv’e gönderildi; makale Physical Review X’e sunuldu.
Bu kadar seyrek gerçekleşen bozunmalar, doğrudan üretilemeyecek kadar ağır olabilecek parçacıkların dolaylı etkilerini sınamaya yarıyor. Bozunma olasılığının hassas ölçümü, Standart Model’i genişleten kuramların izin verilen özelliklerini daraltabiliyor.
3,2 sigma, parçacık fiziğinde keşif için kullanılan 5 sigma eşiğinin altında. Bozunmanın kesin gözlemi ve olasılığının daha hassas ölçümü için ek veri gerekiyor. Sonuç yeni bir parçacığın keşfi veya Standart Model’den sapma göstermiyor.
Kaynaklar
- CERN: nadir bozunmaya ilişkin duyuru
- LHCb: analiz ve sonuçların teknik açıklaması
- LHCb araştırma ön baskısı ve sürüm kaydı
- INFN: araştırmaya katılan kurumun açıklaması