Bilim
Erken evrende yakın bir kuasar çifti adayı
Webb ve Gemini North gözlemleri, Büyük Patlama’dan yaklaşık 900 milyon yıl sonraki iki parlak kaynağın yakın bir kuasar çifti olabileceğini gösteriyor.
Uluslararası bir araştırma ekibi, James Webb Uzay Teleskobu ve Gemini North verilerinde erken evrene ait yakın bir kuasar çifti adayı belirledi. J1602+4228AB adlı sistemin ışığı, evrenin yaklaşık 900 milyon yaşında olduğu dönemi gösteriyor.
NOIRLab’ın 10 Kasım 2026 tarihli duyurusunda anlatılan sistem, Nāpōwawāʻenakaulua adıyla da anılıyor. Araştırma The Astrophysical Journal Letters’ta yayımlandı; çalışmanın ön baskısı 25 Eylül 2026 tarihinde erişime açılmıştı.
Kuasarlar, merkezlerindeki süper kütleli kara deliklere düşen maddenin güçlü ışınım ürettiği parlak galaksi çekirdekleri. Ekip, Webb’in Aether taramasındaki verilerde daha sönük ikinci kaynağı fark etti. Gemini North’un kızılötesi ve optik tayfölçümleri, iki kaynağın özelliklerini karşılaştırmaya yardımcı oldu.
Kaynaklar gökyüzünde bir yay saniyesinden az aralıkla görülüyor. Bu açısal ayrım, sistemin uzaklığında yaklaşık 18.100 ışık yıllık izdüşümsel uzaklığa karşılık geliyor; üç boyutlu gerçek ayrım doğrudan ölçülmüş değil. Merkezdeki kara deliklerin kütleleri yaklaşık 1,5 milyar ve 400 milyon Güneş kütlesi olarak tahmin ediliyor.
Tayflardaki bazı farklar, tek bir kuasarın kütleçekimsel merceklenmeyle oluşmuş iki görüntüsü yerine iki ayrı kaynağın bulunduğu yorumunu destekliyor. Araştırmacılar yine de merceklenmeyi kesin olarak dışlamak için ayrıntılı modelleme gerektiğini belirtiyor.
Böylesine erken bir dönemde birbirine yakın, büyük kütleli kara deliklerin incelenmesi, ilk galaksilerin ve kara deliklerin nasıl birlikte büyüdüğünü araştırmaya olanak veriyor. Ekip, yoğun bir çevredeki galaksi etkileşimlerinin iki kaynağa da gaz sağlamış olabileceğini değerlendiriyor.
Bu oluşum açıklaması henüz doğrulanmış değil. Küçük açısal ayrım ve benzer uzaklıklar tek başına fiziksel etkileşimi kanıtlamıyor. Kütleler tayflardan elde edilen tahminlere dayanıyor; merceklenme olasılığı da açık kalıyor.
Kaynaklar
- NOIRLab — J1602+4228AB kurum duyurusu
- Onorato ve arkadaşları — araştırmanın erişilebilir ön baskısı
- The Astrophysical Journal Letters — yayımlanan makale