SDC Medya

Bilim

Cüce galaksilerde oksijenin çoğu kayıp

37 cüce galaksiyi inceleyen GLOW araştırması, yıldızların ürettiği tahmin edilen oksijenin ortalama %11’inin galaksilerde kaldığını gösterdi. Eksik oksijenin büyük bölümünün nerede olduğu henüz bilinmiyor.

Cüce galaksiden çevresine madde taşınmasını simgeleyen, katmanlı kâğıt biçiminde kavramsal yapay illüstrasyon.
Yapay zekâ ile üretilmiş kavramsal editoryal illüstrasyon; olayın fotoğrafı değildir.

GLOW araştırmacıları, yakın evrendeki 37 cüce galakside yıldızların üretmiş olması beklenen oksijenin yalnızca küçük bir bölümünü buldu. NASA ve Rutgers Üniversitesinin 2 Kasım 2026’da duyurduğu sonuçlara göre galaksiler bu oksijenin %4 ile %25 arasındaki kısmını tutabiliyor; örneklemin ortalaması yaklaşık %11.

Ekip, Hubble’ın arşiv görüntülerinde tek tek seçilebilen yıldızlardan galaksilerin yıldız oluşum geçmişini çıkardı. Spitzer ve yer tabanlı radyo gözlemevlerinin verileriyle bu bilgileri birleştirerek yıldızlarda, gazda ve tozda bulunan oksijeni hesapladı. Karşılaştırmanın diğer tarafında, yıldızların zaman içinde ne kadar oksijen ürettiğine ilişkin tahminler yer aldı.

Oksijen yıldızlarda oluşuyor ve belirli dalga boylarındaki ışığı sayesinde ölçülebiliyor. Bu nedenle elementin dağılımı, yıldızların çevrelerini nasıl değiştirdiğini araştırmak için bir iz olarak kullanılıyor. Sonuçlar, büyük yıldızlar ve süpernova patlamalarının beslediği gaz akışlarının oksijeni küçük galaksilerden uzaklaştırdığı açıklamasını destekliyor.

Araştırma, galaksilerde kalan oksijenin incelenen bilgisayar simülasyonlarının öngördüğünden daha az olduğunu ortaya koyuyor. Ancak karşılaştırmalar, yıldızların element üretimine ve ölçülen gaz bölgesinin sınırlarına ilişkin varsayımlardan etkileniyor.

NASA, çalışmanın The Astrophysical Journal’da yayımlandığını belirtiyor. Araştırmanın ön baskısı ise 7 Ağustos 2026’da arXiv’e gönderilmiş, 13 Ağustos’ta güncellenmişti.

Oksijenin galaksi içinde ve dışında nasıl dağıldığını hesaplamak, yıldız oluşumu ile madde kaybını aynı çerçevede sınamayı sağlıyor. Bulgular, küçük galaksilerin kimyasal evrimini açıklayan modeller için yeni gözlemsel kısıtlar getiriyor.

Kayıp oksijenin çoğunun galaksileri çevreleyen seyrek gazda mı kaldığı, yoksa daha uzağa mı taşındığı belirlenemedi. Sonuçlar yakın, gaz bakımından zengin 37 galaksiye ve oksijen üretimi hesaplarına dayanıyor; bütün cüce galaksiler için doğrudan bir ölçüm sunmuyor.

Kaynaklar

Haber yayın ilkeleri

Diğer Haberler